Hüseyin Turoğlu Resmi İnternet Sitesi

ISBN  975-270-767-X

Trabzon-Sarp arası Karadeniz aklanı sahip olduğu doğal özellikleri, tarihi ve kültürel mirası ve yaşam çevresi ile, Anadolu’nun  kendine özgü karakteristikler gösteren bir yöresidir. Polijenik ve polisiklik gelişim evreleri araştırma sahasının yüzey şekilleri üzerinde doğrudan etkili olarak, morfolojideki çeşitlilik ve yöresel farklılaşmanın temel sebeplerinden biri olmuştur. Bu saha, doğal bitki örtüsünde yeşilin her tonunun görülmesi ile dikkati çeker. Bu özelliği; yükselti, bakı faktörü ve klimatik özelliklerin kontrolündeki gelişmenin bir sonucudur. İklim elemanlarının özellikleri de yöresel karakteristikleri ile ilgili literatüre girmiştir. Yerel halkın yaşam çevresi ise, bu doğal çevre özellikleri ile çok yakından ilişki olup, tarihi ve kültürel miras ile günümüz alışkanlıkların kazanılmasında doğal çevre özellikleri tamamen yönlendirici olmuştur.
Geçmişte de örnekleri meydana gelmiş olmasına karşın, araştırma sahasında, son birkaç on yıldan bu yana sıklık ve şiddet özellikleri giderek artış gösteren doğal ortam problemlerinin daha ciddi boyutlara ulaştığı görülmektedir. Bu problemlerin afet boyutuna dönüşmesinde insan faktörü birinci derecede etkili olmaktadır. Özellikle, arazi potansiyeline uygun olmayan arazi kullanım tür ve tercihlerin yapılması, araziden faydalanma uygulamalarında ve gerçekleştirilen projelerde teknolojik imkanların yüksek yetenekleri ile doğal ortam şartlarına yapılan müdahaleler ve doğal kaynakların sürdürülebilir kullanımı mantığından uzak projelerin hayata geçirilmesi, doğal kaynak kayıplarına neden olmakta, söz konusu doğal ortam problemlerini tetikleyici, frekanslarını ve şiddetlerini arttırıcı rol oynamaktadır.
Bu araştırmada, Trabzon-Sarp arası Karadeniz aklanının doğal ortam özellikleri özetlenmiş, daha sonra bu fiziki mekan üzerindeki araziden faydalanma özellikleri genel hatları ile verilmiştir. Araziden faydalanmadaki hatalı uygulamaların neden olduğu problemler, doğal ortam sorunları olarak ayrı bir bölümde ele alınmıştır. Daha sonra ise araştırma sahasının arazi potansiyel özelliklerine değinilmiştir. Bu kapsam, araştırma sahasının doğal ortam özellikleri ile yerel halkın yaşam çevresine ait özeliklerin olumlu ve olumsuz yönleri ile bütünleşik bir kapsamda ele alınması mantığı hedeflenerek oluşturulmuştur. İçeriğin belirlenmesinde, konu ile ilgilenen farklı bilim dalı araştırmacılarına çalışmaları için kaynak oluşturacak ve farklı bakış açısı vereceği düşüncesi de etkili olmuştur.

İstanbul, Nisan 2005

1. DOĞAL ORTAM ÖZELLİKLERİ 
1.1. Jeolojik özellikler 
1.1.1. Litolojik özellikler 
1.1.2. Tektonik özellikler ve depremsellik 
1.2. Jeomorfolojik özellikler 
1.2.1. Jeomorfolojik temel birimler 
1.2.1.1. Yüksek alanlar 
1.2.1.2. Yamaç arazileri 
1.2.1.2.1. Yapısal ve litolojik kökenli eğimli yüzeyler 
1.2.1.2.2. Akarsu ve buzul vadi yamaçları 
1.2.1.2.3. Heyelan yaraları ve diklikler 
1.2.1.2.4. Yamaç döküntülerinin eğimli yüzeyleri 
1.2.1.2.5. Alterasyon ürünleri 
1.2.1.2.6. Heyelan enkazı  
1.2.1.3. Alçak alanlar 
1.2.1.3.1. Kıyı alanları 
1.2.1.3.2. Vadi tabanları ve taraçalar 
1.2.2. Eğim özellikleri 
1.2.3. Bakı özellikleri 
1.3. Hidrografik özellikler 
1.3.1. Akarsular 
1.3.1.1. Akarsu havzaları ve drenaj sistemleri 
1.3.1.2. Akım (Debi) ve rejim özellikleri 
1.3.1.3. Akarsu vadileri 
1.3.1.4. Genel özellikler ve değerlendirme 
1.3.2. Göller 
1.3.3. Yeraltı suları ve su kaynakları 
1.4. Klimatik özellikler 
1.4.1. Yağış ve sıcaklık 
1.4.2. Rüzgar
1.4.3. Nem ve bulutluluk 
1.4.4. Sis 
1.5. Toprak özellikleri 
1.6. Bitki örtüsü özellikleri 
1.6.1. Orman formasyonu 
1.6.2. Çalı formasyonu 
1.6.3. Ot formasyonu 
1.6.4. Kültür bitkileri 
1.7. Güncel morfodinamik etken ve süreçler 
1.7.1.  Dış etkenler ve süreçler  
1.7.2.  Çözülme özellikleri 
1.7.3.  Kütle hareketleri 
1.7.3.1.  Yavaş kütle hareketleri 
1.7.3.2.  Hızlı kütle hareketleri 

2. ARAZİDEN FAYDALANMA ÖZELLİKLERİ 
2.1. Yerleşim yeri seçimleri 
2.1.1. Kıyı boyu yerleşimler 
2.1.2. Vadi boyu yerleşimler 
2.1.3. Yamaçlardaki dağınık yerleşimler 
2.1.4. Yayla yerleşimleri 
2.2. Ulaşım ve taşımacılık tür tercihleri ve uygulamaları 
2.2.1. Ulaşım ve taşımacılığın önemi 
2.2.2. Karayolu organizasyonları 
2.2.2.1. Karadeniz sahil yolu 
2.2.2.2. İç kısımlara bağlantı yolları 
2.2.2.3. Yol inşaatlarının neden olduğu jeomorfolojik   çevresel değişimler 
2.2.2.3.1. Sahil yolunun etkileri 
2.2.2.3.2. İç kısımlara bağlantı yollarının etkileri 
2.2.2.4. Sahil yolu inşaatının sosyo-ekonomik etkileri 
2.2.3. Denizyolu 
2.2.4. Havayolu 
2.2.5. Demiryolu 
2.3. Diğer amaçlı yapılaşmalar 
2.3.1. Dilek-Güroluk HES 
2.3.2. Liman inşaatları 
2.4. Çevre düzenlemeleri ve doğal kaynakların kullanılması 
2.4.1. Milli Parklar ve Tabiat Parkları 
2.4.1.1. Kaçkar Dağları Milli Parkı 
2.4.1.2. Altındere Vadisi Milli Parkı 
2.4.1.3. Uzungöl Tabiat Parkı 
2.4.2. Su kaynaklarının kullanımı 
2.4.3. Denizden faydalanma 
2.4.4. Orman alanlarının kullanımı 
2.4.5. Yaylalar 
2.5. Atık sorunu 
2.5.1. Katı atık depolama uygulamaları 
2.5.2. Atık su deşarjları 

3. DOĞAL ORTAM SORUNLARI
3.1. Kütle hareketleri 
3.1.1. Yavaş kütle hareketleri 
3.1.2. Hızlı kütle hareketleri 
3.1.2.1. Heyelanlar 
3.1.2.1.1. Heyelanların meydana gelmesindeki coğrafi faktörler
3.1.2.1.2. Bazı önemli heyelanlar 
3.1.2. Enkaz çığları ve taş düşmeleri 
3.1.3. Çamur akıntıları 
3.2. Sel ve taşkınlar 
3.2.1. Sel ve Taşkınların sebepleri 
3.2.2. Sel ve taşkınların oluşum şekilleri 
3.2.3. Sel ve taşkınların sonuçları 
3.2.4. Sel ve taşkınları önleme, zarar azaltma önerileri.
3.3. Kar ve kar çığları 
3.4. Fırtına 

4. ARAZİ POTANSİYELİ 
4.1. Araziden faydalanmadaki hatalı uygulamalar 
4.1.1. Hatalı yer seçimleri
4.1.2. Hatalı projelendirmeler 
4.1.2.1. Köprüler,  yollar ve tünel geçişleri 
4.1.2.2. Kıyı yapıları 
4.1.2.3. Yüksek alanlardaki yapılaşmalar 
4.1.3. Hatalı doğal kaynak kullanımı 
4.1.3.1. Taşocakları 
4.1.3.2. Dere yataklarından kum alımları 
4.1.3.3. Denizden kum alımları   
4.1.3.4. Kirlilik problemi 
4.2. Araziden faydalanma ile ilgili öneriler 
4.2.1. Fiziki karakterin imkanları 
4.2.2. Doğal kaynaklar 
4.2.3. Sosyal ve kültürel imkanlar 
4.3. Afet Risk Faktörü 

5.  SONUÇLAR 

FAYDALANILAN KAYNAKLAR